Xakamaynta Sheekada ee Wareysiga “Horufadhi” ee Farmaajo
Dr Cabdiweli Maxamed Cali, Ergayga Gaarka ah ee Midowga Afrika u qaabilsan Koonfur Suudaan, wuxuu door wax-ku-ool ah ka qaatay soo afjaridda xilligii ku-meel-gaarka ahaa ee Soomaaliya sanadkii 2012.
Muqdisho (Tifaftiraha PP) — Marka siyaasi ama ganacsade weyn uu qoro taariikh nololeed ama bixiyo wareysi dib-u-milicsi ah, hal su’aal ayaa maskaxdiisa culays ku noqota: maxaa la sheegayaa, maxaase laga tagayaa. Maxamed Cabdullaahi Farmaajo, Madaxweynihii hore ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, wuxuu u muuqdaa inuu hilmaamay qodobkaas markii uu wareysi siiyay kanaalka YouTube-ka ee Horufadhi.
Qayb ka mid ah wareysiga, Madaxweyne Farmaajo wuxuu sheegay arrimo aan si fudud loo xaqiijin karin oo ku saabsan xiriirkiisii Dr Cabdiweli Maxamed Cali, wasiirkiisii qorsheynta iyo Ra’iisul Wasaarihii lagu beddelay heshiiskii Kampala ee sanadkii 2011.
Madaxweyne Farmaajo wuxuu sheegay in Dr Cabdiweli ku dhiirrigeliyay inuu u tartamo xilka madaxweynaha si uu u beddelo Madaxweyne Shariif Sheekh Axmed, kaasoo Farmaajo u magacaabay Ra’iisul Wasaare balse markii dambe la saftay Shariif Xasan Sheekh Aadan, Guddoomiyihii Baarlamaanka, kaas oo sida uu Farmaajo sheegay “[Augustine] Mahiga, Ergaygii Gaarka ahaa ee Xoghayaha Guud, ku qanciyay in xilka Ra’iisul Wasaaraha layga qaado.” Farmaajo wuxuu sidoo kale sheegay in ka hor inta Mahiga uusan kasban Shariif Xasan, uu la hadlay Cabdiweli “oo uu wada hadallo la lahaa.”
Xaqiiqdii, Cabdiweli wuxuu si joogto ah ula kulmi karay Mahiga kaddib markii loo magacaabay Ra’iisul Wasaare sanadkii 2011, xilligii la qorayay dastuurka cusub ee ka dambeeyay ku-meel-gaarka. Fursaddaas ma uusan haysan markii uu ahaa Wasiirka Qorsheynta ee Dowladdii Federaalka Ku-meel-gaarka ahayd. Sidaas darteed, Madaxweyne Farmaajo ama xusuus dhibaato ayaa haysata ama wuxuu sheegayaa xaqiiqo aan dhammaystirnayn.
Wuxuu sidoo kale sheegay in Madaxweyne Shariif Sheekh Axmed uu telefoon ugu soo sheegay inuu la qabsan waayay Cabdiweli oo Ra’iisul Wasaare ah. Waxaa la yaab leh sababta Farmaajo miisaan u siinayo hadalka Madaxweyne Shariif, iyadoo Farmaajo shaqadiisii hore ugu laabtay Buffalo, New York, kaddib markii si lama filaan ah xilka looga qaaday.
Heshiiskii Kampala waxaa ku jiray qodob ka mamnuucayay Baarlamaanka inuu eryo Ra’iisul Wasaaraha. Qodobkaas wuxuu Madaxweyne Shariif ka dhigay mid aan ku kalsooneyn awoodda uu doonayay inuu adeegsado muddadii hal sano ahayd ee loo kordhiyay hay’adaha federaalka si dalka loogu diyaariyo dhammaadka ku-meel-gaarka iyo doorashada madaxweyne cusub.
Madaxweyne Shariif, oo soo xulay kala bar xubnaha baarlamaanka la ballaariyay ee Jabuuti dabayaaqadii 2008, wuxuu isu arkayay hoggaamiye awooddiisu sii dhammaaneyso, taasoo qayb ahaan ka dhalatay go’aankiisii uu Farmaajo xilka uga qaaday. Arrintaasi ma ahayn qorshe uu soo maleegay Dr Cabdiweli.
Madaxweyne Farmaajo wuxuu u muuqdaa inuu tabasho ka qabo Cabdiweli, kaasoo intii uu Madaxweynaha Puntland ahaa (2014–2019) door ku lahaa dhismaha golaha iskaashiga dowlad-goboleedyada ee lagu aas-aasay Kismaayo sanadkii 2018.
Golahaas wuxuu si weyn uga yaabiyay maamulka Farmaajo, kaasoo doonayay inuu saameyn ku yeesho Baarlamaanka labada aqal leh. Kaddib markii Cabdiweli looga adkaaday doorashadii January 2019 ee uu ku guuleystay Siciid Cabdullaahi Deni, ayuu Madaxweyne Farmaajo awooday inuu kala diro golahaas isla markaana fududeeyo beddelka saddex ka mid ahaa aas-aasayaashii muhiimka ahaa: Shariif Xasan (Madaxweynihii Koonfur Galbeed), Maxamed Cabdi Waare (Madaxweynihii Hirshabeelle), iyo Axmed Ducaale Geelle Xaaf (Madaxweynihii Galmudug), qaar doorashooyin dadban lagu beddelay, midna xoog lagu saaray.
Mar uu wareystuhu weydiiyay in “madax-adaygga” Madaxweyne Farmaajo uu sababay in Mahiga uu raadsado waddooyin kale oo uu ku hirgeliyo ajandihiisa, Madaxweyne Farmaajo wuu aqbalay ereyga “madax-adayg”, taasoo ah sifo shakhsiyadeed aan ku habboonayn dal kasoo kabanaya burbur dowladeed.
